Từ hạt lúa PY10 đến câu chuyện bún, bánh Việt

Giữa rất nhiều dòng lúa đang được đưa vào sản xuất, mỗi giống cần tìm được vị trí thích hợp trên thị trường. Có giống được lựa chọn để nấu cơm mềm dẻo; có giống được phát triển vì đặc tính gạo phù hợp với nhu cầu chế biến. PY10 thuộc hướng thứ hai – một giống lúa thuần mà Công ty Cổ phần Nông nghiệp Giống Trung Ương (VISTSEED) định hướng cho lĩnh vực bún, bánh.

Theo thông tin kỹ thuật giống do VISTSEED cung cấp, PY10 có thời gian sinh trưởng khoảng 95–100 ngày trong vụ Đông Xuân và 85–90 ngày trong vụ Hè Thu. Cây thấp, thân cứng, có khả năng chống đổ tốt. Năng suất bình quân được giới thiệu ở mức 80–85 tạ/ha, trong điều kiện thâm canh thuận lợi có thể đạt khoảng 90 tạ/ha. Đây là những thông tin về giống lúa, không phải các chỉ tiêu chất lượng gạo đã kiểm nghiệm.

Với nhà sản xuất, câu hỏi không dừng lại ở việc thu được bao nhiêu lúa. Điều đáng quan tâm hơn là hạt gạo sau xay xát sẽ đi vào thị trường nào và tạo ra giá trị gì. Chính từ góc nhìn đó, câu chuyện về PY10 tiếp nối ở khâu chế biến.

Người tiêu dùng thường nhớ đến gạo qua mùi thơm và độ dẻo của cơm. Nhưng với cơ sở làm bún, bánh, yêu cầu về nguyên liệu lại có những điểm khác: đặc tính tinh bột, độ ổn định khi chế biến và cấu trúc sản phẩm sau khi tạo hình.

Gạo từ giống lúa PY10 được mô tả có hạt trong, không bạc bụng, cơm có độ cứng đặc trưng, ít dẻo. VISTSEED hiện có thông tin ước tính hàm lượng amylose khoảng 25–30%.

Với đặc tính đã được mô tả, PY10 là hướng nguyên liệu đáng nghiên cứu cho bún tươi, bún khô, bánh phở, bánh đa và bánh tráng. Tuy nhiên, hiệu quả cụ thể như độ dai sợi, tỷ lệ thu hồi, mức độ đứt gãy hay khả năng bảo quản đã được đánh giá bằng thử nghiệm tại cơ sở chế biến.

Ở các làng nghề, gạo đi qua nhiều công đoạn trước khi trở thành món ăn. Tùy từng quy trình, nguyên liệu được làm sạch, ngâm, xay, xử lý bột rồi tạo hình. Từ đó có thể cho ra những sợi bún trắng, tấm bánh phở mềm hay bánh tráng phơi trên giàn tre.

Cùng với nghiên cứu giống, VISTSEED đã thiết kế nhận diện bao bì gạo PY10 mang thông điệp “Hạt giống – Hạt gạo – Giá trị bền vững”. Trên mẫu bao bì, sản phẩm được định hướng đóng gói 5 kg, với các mức chỉ tiêu chất lượng như sau:

Từ nghiên cứu giống đến thương mại hóa gạo nguyên liệu là một chặng đường dài, đòi hỏi sự liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp giống, đơn vị thu mua và cơ sở chế biến. Một vùng nguyên liệu phù hợp không chỉ cần năng suất, mà còn cần sự đồng đều, quy trình quản lý sau thu hoạch và khả năng đáp ứng yêu cầu của khách hàng.

Với VISTSEED, câu chuyện PY10 vì thế không chỉ là giới thiệu thêm một dòng lúa. Đó còn là định hướng phát triển sản phẩm gắn với thị trường sử dụng, đưa giá trị của hạt giống tiến gần hơn tới giá trị của hạt gạo thành phẩm.